Morsowanie – zalety i wady, czyli wpływ morsowania na zdrowie

Morsowanie polega na krótkotrwałym zanurzeniu lub kąpieli w zimnej wodzie – w jeziorze, morzu, rzece czy basenie. Na świecie bardziej upowszechniła się nazwa winter swimming albo cold water swimming. Polskie morsowanie pochodzi zapewne od angielskiego ice-bears, ale jeśli jesteście zainteresowani pracami naukowymi o morsowaniu, to szukajcie pod winter/cold swimming.

Kąpiele w zimnej wodzie praktykowane są od setek lat. Zalecał je sam Hipokrates, a po dziś dzień wierni kościoła prawosławnego obchodzą święto Objawienia Pańskiego, zanurzając się w lodowatej wodzie, by uczcić chrzest Jezusa w Jordanie. Od kilku lat pływanie w lodowatej wodzie jest też oficjalną dyscypliną sportową. 

Jaka to zimna woda?

Za zimną uznaje się wodę poniżej 15°C, w morsowaniu za zimną wodę uznaję się przedział 12 – 8°C, a za lodowatą poniżej 4°C. Za temperaturę wody neutralną dla organizmu uznaje się ~ 35°C. 

Zalety morsowania

Jakie są skutki zdrowotne morsowania?

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy:

  • obniżenie ciśnienia tętniczego,
  • zwolnienie tętna,
  • obniżenie czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych np. lipidów i ciśnienia tętniczego.

Wpływ na układ hormonalny:

  • wzrost wrażliwości na insulinę,
  • spadek trójglicerydów,
  • wzrost kortyzolu,
  • spadek noradrenaliny,
  • ochrona przed szkodliwym działaniem wolnych rodników (wpływ antyoksydacyjny).

Wpływ na psychikę:

  • działanie antydepresyjne,
  • zwiększenie odporności na stres,
  • poprawa pamięci.

Układ odpornościowy:

  • poprawa odporności, 
  • zwiększenie leukocytów,
  • zwiększenie monocytów,
  • efekt antyoksydacyjny,
  • poprawa wydolności fizycznej.

Tyle plusów, czy są jakieś minusy?

Minusy morsowania

Minusy niestety są i to szczególnie dla osób z chorobami serca! Pływanie w zimnej wodzie wymaga przygotowania, aklimatyzacji. Każde zanurzenie w zimnej wodzie powinno odbywać się pod nadzorem. Do zimnej wody nie wchodzimy sami, zawsze wchodzimy w towarzystwie doświadczonej osoby, która w porę zauważy, że dzieje się coś złego. 

A co złego może się wydarzyć? Mechanizmy obronne organizmu przed zimnem polegające na skurczu naczyń i centralizacji krążenia są dużym obciążeniem dla serca. Zwiększa to ryzyko wystąpienia groźnych arytmii.

Niebezpieczne arytmie mogą wystąpić u osób:

  • z wrodzonym zespołem długiego QT,
  • z kanałopatiami (np. zespół Brugadów),
  • przyjmujących leki mogące wydłużyć odstęp QT,
  • z chorobą niedokrwienną serca,
  • z kardiomiopatią przerostową,
  • z arytmogenną kardiomiopatią prawej komory.

Spytacie skąd wiadomo, że jest się chorym? Niestety część tych chorób rozpoznawana jest przypadkiem w podstawowych badaniach, czyli zwykłym badaniu EKG czy w badaniu echokardiograficznym.

QT w EKG

Uwagę powinien zwrócić szczególnie zespół długiego odstępu QT (wrodzony lub nabyty, a związany z komorowymi zaburzeniami rytmu serca). Leki wydłużające odstęp QT, czyli odstęp pomiędzy załamkiem Q a końcem załamka T w EKG to nie jakieś specjalistyczne substancje tylko np. antybiotyki z grupy makrolidów, leki antyhistaminowe na alergię czy niektóre leki psychiatryczne.

Inne choroby serca i ryzyko

Osoby z nadciśnieniem tętniczym, o ile jest ono prawidłowo kontrolowane, nie mają prawdopodobnie większego ryzyka związanego z morsowaniem niż osoby z prawidłowym ciśnieniem. 

Zagrożone są osoby z chorobą niedokrwienną serca – choroba niedokrwienna związana jest z zatkaniem naczyń wieńcowych przez blaszki miażdżycowe. Zwana jest też chorobą wieńcową, i kojarzycie ją z występowaniem zawałów serca.

Zanurzenie w zimnej wodzie w pierwszym odruchu powoduje:

  • przyspieszenie czynności serca;
  • skurcz naczyń krwionośnych i związany z tym wzrost ciśnienia – zwężenie naczyń krwionośnych jest dużym obciążeniem dla układu krążenia;
  • przyspieszenie oddechu i jego spłycenie – takie oddychanie prowadzi do hiperkapnii czyli zwiększenia ilości dwutlenku węgla, co może spowodować skurcz naczyń wieńcowych;
  • zwiększenie obciążenia dla całego serca.

Wszystkie te czynniki mogą pogłębić niedokrwienie, mogą spowodować wystąpienie dolegliwości bólowych w klatce piersiowej, skurcz naczyń wieńcowych serca, mogą sprzyjać wystąpieniu arytmii. 

Niebezpieczne arytmie mogą wystąpić też u osób zdrowych, które morsują bez odpowiedniego przygotowania – nie aklimatyzują się, przebywają długo w lodowatej wodzie bez wcześniejszych treningów itp.

Kto nie powinien morsować?

Zanurzenie w zimnej wodzie jest dużym obciążeniem dla układu krążenia, dlatego z tej aktywności nie powinny korzystać osoby:

  • ze stwierdzoną wadą zastawkową np. zwężeniem zastawki aortalnej czy mitralnej,
  • ze stwierdzoną choroba wieńcową, przebytym zawałem serca,
  • źle kontrolowanym nadciśnieniem tętniczym,
  • z wrodzonymi kanałopatiami i zespołem długiego QT,
  • z zaburzeniami rytmu serca,
  • z padaczką.

Morsowanie a ciąża

Ciąża nie stanowi bezwzględnego przeciwwskazania, jednak należy zachować szczególną ostrożność i raczej nie zaczynać przygody z morsowaniem w ciąży. Przyśpieszenie czynności serca, hiperwentylacja, czy wzrost ciśnienia tętniczego może mieć negatywny wpływ na ciążę.

Dodatkowo mechanizmy termoregulacji w ciąży są zmienione, stąd zwiększone jest ryzyko rozwoju hipotermii. Dlatego zimne kąpiele należy rozważyć u kobiet regularnie morsujących przed ciążą i chcących korzystać z tego rodzaju rekreacji również w ciąży. Jednak każdorazowe morsowanie należy skonsultować się ze swoim lekarzem prowadzącym. 

Źródła:

Knechtle B, Waśkiewicz Z, Sousa CV, Hill L, Nikolaidis PT. Cold Water Swimming-Benefits and Risks: A Narrative Review. Int J Environ Res Public Health. 2020 Dec 2;17(23):8984. doi: 10.3390/ijerph17238984. PMID: 33276648; PMCID: PMC7730683.

Przerost migdałków – objawy, rozpoznanie i leczenie

„Trzeci migdał” sieje postrach wśród rodziców. Wokół niego narosło też wiele mitów. Najpowszechniejszy głosi, że przez migdałki dzieci mają przewlekły katar i chore uszy, a jak się je wytnie to przestają chorować. W rzeczywistości sprawa jest jednak bardziej skomplikowana.

Co to właściwie są migdałki?

Migdałki to nagromadzenie tkanki limfatycznej zlokalizowane w nosogardle. Migdałków mamy kilka:

  • podniebienne (parzyste),
  • gardłowy (nieparzysty) – tzw. trzeci migdał,
  • trąbkowe (parzyste),
  • językowy (nieparzysty).

Razem z grudkami chłonnymi i pasmami tkanki chłonnej tworzą tzw. pierścień Waldeyera. Migdałki są źródłem komórek odpornościowych zaangażowanych w odpowiedź immunologiczną w obrębie błony śluzowej dróg oddechowych, zapobiegają przedostawaniu się drobnoustrojów i innych szkodliwych czynników dalej do układu oddechowego i pokarmowego.

Choć ich główną rolą jest ochrona przed infekcjami bakteryjnymi, wirusowymi i grzybiczymi oraz innymi szkodliwymi czynnikami, same również mogą ulec zapaleniu – najczęściej w wyniku zakażenia paciorkowcem.

Warto wiedzieć, że migdałek gardłowy najbardziej rozwinięty jest u dzieci i z czasem zanika (czasem u dorosłych można znaleźć jego ślady).

Kiedy dochodzi do przerostu migdałków?

Najczęstszą przyczyną przerostu migdałków są nawracające infekcje górnych dróg oddechowych – zarówno wirusowe jak i bakteryjne oraz zmiany składu flory kolonizującej górną część gardła.

Ważnymi czynnikami są także alergiczny nieżyt nosa (ANN), refluks żołądkowo-przełykowy (GERD) oraz narażenie na dym tytoniowy. Obserwuje się również predyspozycję genetyczną. Czasem przerost migdałków może być obecny już po urodzeniu, ale najczęściej obserwowany jest u dzieci w grupie wiekowej 3-7 lat.

Z praktycznego punktu widzenia największe znaczenie ma przerost migdałków podniebiennych oraz migdałka gardłowego.

  • Za istotny przerost tego ostatniego uznaje się stan, w którym migdałek wypełnia >60% nosogardła.
  • Jeśli chodzi o migdałki podniebienne ich przerost ocenia się w 4-stopniowej skali – w zależności od tego ile przestrzeni pozostaje między migdałkami.

Jakie są objawy i skutki przerostu migdałków?

Objawy przerostu migdałków – a przede wszystkim migdałka gardłowego – związane są przede wszystkim z obturacją (zmniejszeniem drożności nosogardła). 

  • Jeśli dochodzi do obturacji trąbki słuchowej (części łączącej ucho środkowe z nosogardłem) – może dochodzić do nawracających ostrych i wysiękowych zapaleń ucha środkowego.
  • Jeśli dochodzi do zaburzeń drożności nozdrzy tylnych – obserwujemy przewlekle zatkany nos, przewlekłą wydzielinę z nosa, mowę nosową, oddychanie przez buzię, wady zgryzu i zmianę kształtu twarzy (wydłużenie twarzy, obniżenie żuchwy, odchylenie głowy do tyłu – twarz adenoidalna) upośledzenie węchu i zaburzenia oddychania w trakcie snu (SDB).

Dodatkowo migdałek może być rezerwuarem bakterii i wirusów wywołujących zmiany zapalne w sąsiednich strukturach, a co za tym idzie – może to predysponować do zapaleń błony śluzowej nosa, zatok przynosowych oraz ucha środkowego.

Zespół zaburzeń oddychania w czasie snu (SDB) dotyczy 11% dzieci. Poza samym chrapaniem obejmuje też groźniejsze: zespół bezdechów sennych (OSAS) i zespół oporu górnych dróg oddechowych (UARS)

OSAS występuje tylko u 2% dzieci a jego objawy to przede wszystkim chrapanie, bezdechy, niespokojny sen i przebudzenia, przyspieszony i nieregularny oddech, obfite pocenie się w nocy a także moczenie nocne.

  • U części dzieci (30-40%) może dochodzić do zaburzeń zachowania: niepokoju, nadmiernej aktywności i nadpobudliwości ruchowej, agresji, trudności ze skupieniem uwagi, pogorszenia zdolności poznawczych, pamięci, zdolności uczenia się i zdolności językowych.
  • Czasem spotyka się również niedobór masy ciała i wzrostu. Zwróćmy na to szczególną uwagę u niejadków. Czasem niechęć do jedzenia może być spowodowana trudnością w spożywaniu pokarmów z zatkanym nosem. Trudno się je, kiedy mamy katar i nie możemy oddychać przez nos, prawda? A takie maluchy z przerostem migdałka mają tak trudno przewlekle.

W przypadku przerostu migdałków podniebiennych poza częstymi infekcjami górnych dróg oddechowych, chrapaniem i możliwym zespołem bezdechów sennych można zaobserwować kluskowatą mowę a niekiedy trudności w połykaniu.

Jak rozpoznać przerost migdałków?

Przerost migdałków podniebiennych na podstawie badania przedmiotowego jest łatwy do stwierdzenia również przez pediatrę. Rozpoznanie przerostu migdałka gardłowego (niewidocznego w trakcie klasycznego badania gardła) leży w kompetencji laryngologa, do którego dziecko powinno być skierowane przez pediatrę po wysunięciu podjerzenia na podstawie wyżej opisanych objawów.

Fiberoskopia

Możliwe jest jego pośrednie badanie – rynoskopia przednia i tylna, badanie lusterkiem. Obecnie złotym standardem oceny migdałka gardłowego jest fiberoskopia – badanie endoskopowe nosogardła, czyli wprowadzenie giętkiej kamerki przez nos dziecka, która umożliwia jego obejrzenie, możliwa jest także sztywna endoskopia.

Obecnie nie jest zalecane wykonywanie RTG nosogardła celem oceny migdałków. Tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny są natomiast zarezerwowane dla szczególnych przypadków – w razie trudności diagnostycznych lub konieczności różnicowania powiększonych migdałków z innymi zmianami.

Jak leczyć przerost migdałków?

Większość dzieci nie wymaga leczenia – przerost migdałka jest częsty w wieku dziecięcym i często ustępuje samoistnie z wiekiem. Jeśli przerost nie jest istotny a objawy niezbyt nasilone można odstąpić od leczenia chirurgicznego.

Obecnie przed leczeniem chirurgicznym podejmuje się próby leczenia zachowawczego:

  • sterydami donosowymi – obserwuje się dobre efekty w krótkim czasie jednak nie ma określonych standardów co do długości leczenia oraz minimalnej efektywnej dawki leków a także trwałości efektów leczenia
  • immunostymulacyjnego.

Usunięcie migdałka gardłowego

Standardem leczenia jest zabieg u sunięcia migdałka gardłowego – czasem wykonuje się go równocześnie z usunięciem (a częściej przycięciem) migdałków podniebiennych. Nierzadko jednoczasowo wykonuje się również drenaż wentylacyjny uszu u pacjentów z wysiękowym zapaleniem ucha środkowego.

Zabieg ten wykonują laryngolodzy w znieczuleniu ogólnym.

Wskazaniami do usunięcia migdałka gardłowego (adenoidektomii) są:

  • znaczne ograniczenie drożności części nosowej gardła powodujące istotne utrudnienie oddychania przez nos i/lub zespół bezdechów sennych,
  • średniego stopnia ograniczenie drożności nosa przy przetrwałych objawach,
  • nawracające i przewlekłe zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych, 
  • wysiękowe zapalenie ucha środkowego (dzieci >4. r.ż.), 
  • twarz adenoidalna,
  • wady zgryzu.

Wskazaniami do usunięcia migdałków podniebiennych są:

  • objawy zespołu zaburzeń oddychania w czasie snu,
  • nawracające zapalenia migdałków podniebiennych o potwierdzonej etiologii paciorkowcowej,
  • przebyte powikłania anginy paciorkowcowej (naciek/ropień około migdałkowy).

Jeśli chodzi o skuteczność zabiegu to w przypadku OSAS znaczącą poprawę obserwuje się u 90% pacjentów.

Niestety, wycięcie migdałków nie jest równoznaczne z tym, że dziecko przestanie chorować. Faktycznie, w związku z poprawą drożności nosogardła i trąbek słuchowych u dużej grupy dzieci obserwuje się zmniejszenie częstości infekcji, ale nie jest tak, że nie chorują wcale. 

Jeśli chodzi o zmiany fizjonomii (twarz adenoidalna) – najlepsze efekty uzyskuje się w przypadku zabiegów wykonanych do 6. r.ż., a poprawa następuje w ciągu 2 lat.

Podsumowując – u dzieci z nawracającymi ostrymi infekcjami górnych dróg oddechowych  i ucha środkowego, wysiękowym zapaleniem ucha środkowego, oddychających przez usta czy chrapiących w nocy należy zastanowić się nad diagnostyką w kierunku przerostu migdałków. U każdego dziecka indywidualnie należy rozważyć wskazania do wycięcia migdałków w przypadku ich przerostu.

Jodek potasu – kiedy i kto może go zażywać?

Kiedy ten temat pojawił się na naszym koncie na Instagramie, w wiadomościach zadawaliście setki pytań. Sytuacja za naszą wschodnią granicą rzeczywiście jest niepewna i macie prawo do tych wątpliwości. Z uwagi na zagrożenie wynikające ze skażenia radioaktywnego spowodowanego awarią elektrowni atomowej do wszystkich samorządów na terenie Polski zostały profilaktycznie przekazane tabletki zawierające jodek potasu. Jednak zanim wpadniecie w panikę przeczytajcie poniższy artykuł.

W przypadku zagrożenia skażenia jodem promieniotwórczym, jodek potasu chroni tarczycę przed rozwojem raka.

Uwaga! Jodek jest lekiem, przyjęty niewłaściwie, przy braku wskazań, w nieodpowiedniej dawce może być szkodliwy i powodować problemy zdrowotne. 

Jak działa jodek potasu?

Tarczyca wchłania jod. Jod dostaje się do organizmu przez przewód pokarmowy, z pokarmem, wodą, może być też wchłaniany przez skórę i przez płuca. Żeby tarczyca nie wchłonęła radioaktywnego jodu, trzeba jej podać dużą dawkę jodu stabilnego czyli zdrowego tak, aby się nasyciła i nie miała szansy wchłonąć jodu radioaktywnego.

Tym sposobem blokujemy tzw. jodochwytność tarczycy, co istotnie ogranicza możliwość kumulacji w niej jodu promieniotwórczego.

Takie działanie ma sens 24 godziny przed spodziewanym początkiem narażenia i 2-8 godzin po nim. Czas ten nie jest równoznaczny z np. wybuchem w elektrowni atomowej. Trzeba wziąć pod uwagę odległość od miejsca wybuchu, siłę wiatru i wielkość samego wybuchu. 

Po 24 godzinach po ekspozycji jodu nie należy już podawać, ponieważ nie przyniesie on korzyści a wręcz spowoduje szkody, ponieważ wydłuży okres półtrwania radioaktywnego jodu, który już nagromadził się w tarczycy. 

Płyn Lugola

Po wybuchu w Czarnobylu stosowano płyn Lugola. Jest to jod w jodku potasu w postaci płynnej. Jest to mniej wygodna forma podaży jodu, gdyż:

  • płyn szybko traci ważność do spożycia,
  • trudniej wyliczyć dawkę,
  • płyn Lugola stosuje się zewnętrznie.

Obecnie jodek potasu występuje w tabletkach, i takie tabletki są rozdysponowane do samorządów. 

„W czasach Czarnobyla” mieliśmy trochę inne tarczyce. Tarczyce Polaków często cierpiały z powodu niedoboru jodu, dlatego ryzyko skażenia takich łaknących jodu tarczyc było dużo większe. Od 1997 roku jest obowiązek jodowania soli. Dzięki temu rzadziej spotyka się niedobory jodu, w praktyce widujemy je niezwykle rzadko, a co warto też dodać i nasze tarczyce są mniej jodochwytne. 

Podawanie jodku potasu dzieciom

Najważniejsze jest podanie jodku potasu dzieciom, to ich tarczyce są najbardziej narażone na działanie radioaktywnego jodu i to ich tarczyce, jeśli wchłoną taki jod, są najbardziej narażone na rozwinięcie nowotworu tarczycy w przyszłości.

Im młodsza osoba jest poddana ekspozycji na jod promieniotwórczy tym większe ryzyko rozwoju raka tarczycy w przyszłości. 

Kto może przyjmować jodek potasu?

Podanie jodu przynosi korzyść do 40. roku życia. Nie jest zalecane podawanie tabletek z jodem po 40. roku życia. Po 60. roku życia tabletek z jodem nie należy podawać, bo nie przyniosą one żadnych korzyści a wręcz mogą zaszkodzić.

Ryzyko rozwoju raka tarczycy jest największe, jeśli do napromieniowania doszło w dzieciństwie! Dlaczego u starszych osób nie? Choć zabrzmi to dość brutalnie, osoba 60-letnia i starsza nim rozwinie się u niej nowotwór tarczycy, to szybciej umrze z innego powodu – na serce, z powodu udaru czy innego nowotworu. 

Jodek potasu profilaktycznie?

Nie wolno profilaktycznie pić też płynu Lugola! Płyn Lugola stosuje się głównie zewnętrznie, np. do dezynfekcji ran, ewentualnie do pędzlowania gardła. Picie płynu Lugola grozi po prostu zaburzeniami pracy tarczycy. 

Dawkowanie jodku potasu

Tabletka, która zabezpiecza tarczycę zawiera 65 miligramów jodku potasu, co odpowiada 50 mg jodu.

Dawkowanie:

  • noworodek – 12,5 mg (1/4 tabletki),
  • 1 miesiąc życia – 3 rok życia – 25 mg (1/2 tabletki),
  • 3-12 rok życia – 50 mg (1 tabletka), 
  • po 12. roku życia i dorośli – 100 mg (2 tabletki),
  • kobiety w ciąży i karmiące piersią – 100 mg (2 tabletki i to bez względu na wiek kobiety, 45-latka w ciąży też musi przyjąć dawkę).

Dawka przenikająca do mleka jest niewystarczająca, dlatego dziecko karmione piersią powinno otrzymać lek w dawce zależnej od wieku. 

Tabletki można rozgryźć, rozkruszyć, rozpuścić w wodzie, w soku, zmieszać z mlekiem itp. 

Wyjątkiem są tu noworodki, kobiety w ciąży i karmiące piersią – te osoby powinny otrzymać tylko jedną dawkę, by nie spowodować działań niepożądanych.

Działania niepożądane 

Działania niepożądane jodku potasu:

  • zaburzenia żołądkowo-jelitowe,
  • osutka,
  • przejściowa niedoczynność lub nadczynność tarczycy,
  • reakcje alergiczne.

Kto nie powinien przyjąć jodku potasu?

Jodku potasu nie powinny przyjmować osoby:

  • z nadczynnością tarczycy,
  • ze stwierdzoną nadwrażliwością na jod,
  • z zaburzeniami w obrębie naczyń krwionośnych, tzw. zapalenie naczyń z hipokomplementemią,
  • z niektórymi chorobami autoimmunologicznymi, w których przebiegu występuje świąd i pęcherze na skórze (opryszczkowate zapalenie skóry Duhringa).

Dodatkowo niektóre osoby powinny zachować szczególne środki ostrożności przed przyjęciem jodku, a jeśli to możliwe, skonsultować się z lekarzem.

Dotyczy to osób z:

  • nieleczoną chorobą autoimmunologiczną tarczycy,
  • zaburzeniami funkcji nerek,
  • zaburzenia czynności nadnerczy,
  • stosujące leki hamujące czynność tarczycy, moczopędne, oszczędzające potas cz zawierające substancje czynne, takie jak: kaptopryl, enalapryl czy chinidynę.

Czas skażenia radioaktywnego

W razie skażenia radioaktywnego bardzo ważne jest przebywanie w zamkniętych pomieszczeniach. Nie należy wietrzyć mieszkania, trzeba zabezpieczyć okna i drzwi tak, by powietrze z zewnątrz nie dostawało się do środka.

Chmura radioaktywna zawiera wiele innych szkodliwych i rakotwórczych pierwiastków. Przed negatywnym działaniem radioaktywnego jodu jesteśmy w stanie się obronić, niestety przed innymi pierwiastkami już nie. 

Źródła:

  • World Health Organization: Iodine thyroid blocking: guidelines for use in planning and responding to radiological and nuclear emergencies. 2017. www.who.int/ionizing_radiation/ pub_meet/iodine-thyroid-blocking/en/ (update 07.03.2022);
  • Lewiński A., Płaczkiewicz-Jankowska E.: Zasady profilaktycznego blokowania jodochwytności tarczycy w przypadku zdarzeń radiacyjnych z uwolnieniem jodu promieniotwórczego. Omówienie wytycznych Światowej Organizacji Zdrowia. Med. Prakt., 2022; 4: 72–79.

„Czy wynik PAPP-A przesądza o wszystkim?”

„Czy wynik PAPP-A przesądza o wszystkim, czy wynik testu NIPT może być od niego inny?”

Droga Czytelniczko,

Test PAPP-A podobnie jak testy NIPT są badaniami przesiewowymi i bynajmniej nie przesądzają o występowaniu wady u płodu. Test PAPP-A jest badaniem biochemicznym, a test NIPT badaniem genetycznym.

Te­sty NIPT mają naj­wyż­szą czu­łość w wy­kry­wa­niu tri­so­mii 21 (po­wy­żej 99%). Ma­jąc taki wy­nik te­stu oraz – o czym nie mo­że­my za­po­mi­nać – pra­wi­dło­wy wy­nik te­stu zło­żo­ne­go (ba­da­nia USG + PAPP-A + b-HCG) mo­że­my spać spo­koj­nie. Obec­nie NIPT za­le­ca się przy ry­zy­ku mię­dzy 1:100 a 1:1000, a mię­dzy 1:100 a 1:300 proponowane jest al­ter­na­tyw­nie ba­da­nia in­wa­zyj­ne lub NIPT po kon­sul­ta­cji z od­po­wied­nim spe­cja­li­stą.

Wynik testu NIPT może różnić się od wyniku testu PAPP-A. Jednak powinniśmy pamiętać, że:

  • jeśli wy­nik będzie ujem­ny to mo­że­my za­kła­dać, że dziec­ko jest zdro­we w za­kre­sie ba­da­nych scho­rzeń, w szcze­gól­no­ści w kie­run­ku ze­spo­łu Do­wna.
  • jed­nak je­że­li wy­nik wyj­dzie do­dat­ni, to taki wy­nik za­wsze trze­ba po­twier­dzić do­dat­ko­wy­mi ba­da­nia­mi in­wa­zyj­ny­mi.
  • prawidłowy wynik testu NIPT może jednak nie rozwiać wszystkich wątpliwości co do zdrowia genetycznego płodu, zwłaszcza jeżeli ryzyko określone w teście PAPP-A jest bardzo wysokie albo wynik USG jest nieprawidłowy.

Przeczytaj więcej:

Odpowiedź pełni rolę czysto informacyjną i nie stanowi porady medycznej ani zalecenia, służy wyłącznie celom edukacyjnym.

„Co znaczy, że test bada mikrodelecje?”

„Producenci oprócz trisomii, często wskazują też badanie mikrodelecji. Co znaczy, że test bada mikrodelecje?”

Droga Czytelniczko,

Oznacza to, że w zakresie testu NIPT są oceniane zespoły wad wrodzonych spowodowane ubytkami fragmentów chromosomów. Są to małe wady w genomie człowieka, które mogą jednak powodować poważne zespoły wad wrodzonych.

Warto dodać, że są one niezwykle rzadkie a ryzyko ich wystąpienia nie zależy od wieku ciężarnej.

Czytaj więcej:

Odpowiedź pełni rolę czysto informacyjną i nie stanowi porady medycznej ani zalecenia, służy wyłącznie celom edukacyjnym.

„Czy kobieta w wieku 27 lat powinna wykonać test NIPT?”

„Czy kobieta 27 lat powinna go wykonać, czy zarezerwowany jest tylko dla tych powyżej 35. r.ż.?”

Droga Czytelniczko,

Testy NIPT są zwalidowane i mogą być rekomendowane dla wszystkich ciężarnych, bez względu na wiek. Mogą je wykonać wszystkie kobiety po 10. t.c.

Twoje pytanie może być też związane z faktem, że po 35. r.ż. rzeczywiście wzrasta ryzyko urodzenia dziecko z zespołem wad wrodzonych, dlatego wtedy badania przesiewowe są szczególnie zalecane.

Czytaj więcej:

Odpowiedź pełni rolę czysto informacyjną i nie stanowi porady medycznej ani zalecenia, służy wyłącznie celom edukacyjnym.

„Czy test NIPT można wykonać będąc przeziębioną?”

„Czy test NIPT można wykonać będąc przeziębioną?”

Droga Czytelniczko,

Tak, możesz go wykonać. Nie ma to wpływu na wynik badania.

Warto pamiętać, że przeciwwskazaniem do badania nie jest lekkie przeziębienie ani inne typowe dolegliwości. Natomiast trwająca choroba nowotworowa oraz aktywna choroba autoimmunologiczna powodują, że badanie najprawdopodobniej nie będzie możliwe do przeprowadzenia albo uzyskany wynik będzie fałszywie dodatni.

Przeczytaj więcej:

Odpowiedź pełni rolę czysto informacyjną i nie stanowi porady medycznej ani zalecenia, służy wyłącznie celom edukacyjnym.

„Czy test NIPT wykrywa wady serca?”

„Czy test NIPT wykrywa wady serca, których nie widzi USG?”

Droga Czytelniczko,

Testy NIPT są badaniami genetycznymi i z samego założenia nie służą do wykrywania wad anatomicznych, w tym wad serca.

Oczywiście testy mogą wykrywać określone choroby genetyczne, których jednym z objawów/lub skutkiem będzie określona wada serca lub wada innego narządu. Na tym etapie może się też zdarzyć, że wspomniana przez Ciebie wada serca, nie będzie jeszcze widoczna w USG. Pamiętaj też, że taka wada może rozwinąć się dopiero w przyszłości.

Przeczytaj więcej:

Odpowiedź pełni rolę czysto informacyjną i nie stanowi porady medycznej ani zalecenia, służy wyłącznie celom edukacyjnym.

„Co oznacza nieprawidłowy wynik testu NIPT?”

„Zrobiłam test. Zastanawiam się tylko, na co powinnam zwrócić uwagę, czy jeśli otrzymam wynik nieprawidłowy to mam panikować?”

Droga Czytelniczko,

Zacznijmy od tego, że każdy wynik testu warto skonsultować ze swoim lekarzem prowadzącym.

Natomiast nieprawidłowy wynik testu NIPT oznacza podwyższone ryzyko wady u płodu. Powinien być wskazówka do wykonania diagnostyki inwazyjnej, ale sam w sobie nie stanowi diagnozy ani wyroku.

Im rzadsza jest wada, którą test wykrył, tym jest mniejsze ryzyko, że płód jest obarczony daną wadą. Oczywiście każdy wynik nieprawidłowy powinien być omówiony z pacjentką przez specjalistę, który powinien wyjaśnić, co taki wynik oznacza i zaproponować diagnostykę inwazyjną oraz zaplanować dalszy przebieg opieki nad ciążą. 

Przeczytaj więcej:

Odpowiedź pełni rolę czysto informacyjną i nie stanowi porady medycznej ani zalecenia, służy wyłącznie celom edukacyjnym.

„Czy NIPT może pokazać, że tylko jedno dziecko ma wadę?”

„Czy w ciąży bliźniaczej NIPT może pokazać, że tylko jedno dziecko jest chore, co wtedy?”

Droga Czytelniczko,

Tak, może tak się zdarzyć. Warto jednak pamiętać, że większość testów informuje o wykryciu trisomii i nie określa, czy wada dotyczy obu płodów, czy tylko jednego.

Wówczas postępowanie jest analogiczne, jak w przypadku ciąży pojedynczej – wynik badania NIPT musi być zweryfikowany badaniem diagnostycznym każdego z płodów.

Przeczytaj więcej:

Odpowiedź pełni rolę czysto informacyjną i nie stanowi porady medycznej ani zalecenia, służy wyłącznie celom edukacyjnym.