Czy cola pomaga na ból brzucha i wymioty?

Samo zastosowanie coli na biegunkę, ból brzucha i wymioty, już się wydaje podejrzane, a ciepłej coli tym bardziej – a przypomnę Wam tylko, że ciepłe płyny mogą nasilać wymioty, dlatego zaleca się podawanie małymi porcjami chłodnych płynów.

Czy cola pomaga na ból brzucha? Cola, ze względu na swój skład, jest płynem hiperosmolarnym. Co to znaczy?

Że będzie ściągać wodę tam, gdzie się znajduje, czyli do przewodu pokarmowego, więc paradoksalnie picie coli może nasilać odwodnienie i wzmagać biegunkę. 

Podsumowując – cola nie jest zalecana u osób z nieżytem żołądkowo-jelitowym.

Pestki tych owoców zawierają cyjanek! Czy są niebezpieczne?

W czasie jedzenia czereśni czy wiśni, zazwyczaj wypluwamy pestki, ale czasem może się zdarzyć, że kilka połkniemy. Szczególnie dzieciom trudno jest wytłumaczyć, że te pyszne owoce jemy bez pestki i po zjedzeniu miąższu należy je po prostu wypluć. Ale jeśli się już zdarzy, to czy pestki mogą być szkodliwe?

Wnętrze pestki zawiera amigdalinę, która jest glikozydem cyjanogennym – jest to substancja chemiczna, która organizm przekształca w toksyczny związek cyjanowodór. 

W całych niezmielonych pestkach jego uwalnianie jest znikome i nie jest niebezpieczne dla człowieka. Pestka zjedzona w całości przechodzi przez przewód pokarmowy i zostaje w całości wydalona.

Jednak długie żucie pestek lub ich pogryzienie spowoduje uwalnianie się amigdaliny z wnętrza pestki. Wiec teoretycznie zatrucie cyjankami pochodzącymi z pestek owocowych jest możliwe. 

Toksyczność cyjanku występuje u ludzi przy dawce 0,5 – 3,5 mg na kilogram masy ciała.

Żeby takie ilość dostarczyć w pestkach trzeba ich zjeść całkiem dużo. Na przykład w nasionach jabłka 3 mg amigdaliny znajduje się w 1 gramie nasion, gdzie jedno nasiono to około 0,7 g. Oczywiście niecała amigdalina zostaje zmieniona w cyjanowodór, ponieważ część związku rozkłada się na glukozę i aldehyd benzoesowy. 

Jeśli jednak się zdarzy, że spożyjemy bardzo duże ilości pestek, to objawami zatrucia cyjankami są bóle głowy, nudności, drgawki, trudności w oddychaniu.

Amigdalina występuje nie tylko w pestkach wiśni czy jabłek, ale też w nasionach pigwy pospolitej, pestkach moreli, brzoskwini, śliwki, gruszki.

W pestkach moreli wstępuje około 14,4 mg/g amigdaliny, w wiśni 3,9 mg/g, a w brzoskwini 2,2 mg/g.

5 zdrowotnych korzyści z picia zielonej herbaty

Zielona herbata bogata jest w katechiny, które mają silne działanie przeciwutleniające. To właśnie im zielona herbata zawdzięcza swoje właściwości zdrowotne. Jakie?

Wśród katechin w zielonej herbacie najlepiej zbadany jest galusan epigallokatechiny (EGCG) i uważa się, że to właśnie on zapewnia najwięcej korzyści zdrowotnych.

Jak działają przeciwutleniacze? Przeciwutleniacze mogą pomóc w zmniejszeniu stresu oksydacyjnego w organizmie, zwalczając uszkodzenia komórek spowodowane przez cząsteczki zwane wolnymi rodnikami. To uszkodzenie komórek jest związane ze starzeniem się i różnymi chorobami. 

Może poprawiać pracę mózgu 

Zielona herbata zawiera mniej kofeiny niż kawa, ale działając z aminokwasem L-teaniną, poprawia funkcje mózgu. Ponadto, chroni mózg przed stresem oksydacyjnym, a to może pomóc w zmniejszeniu uszkodzeń mózgu, które prowadzą do upośledzenia umysłowego i chorób, takich jak choroba Parkinsona, choroba Alzheimera i demencja. 

Wpływa korzystnie na pracę serca

Katechiny zawarte w zielonej herbacie mogą pomagać regulować ciśnienie krwi.

Może działać przeciwmiażdżycowo

Zielona herbata może obniżyć poziom cholesterolu całkowitego i LDL (tzw. „złego”), a także chronić cząsteczki LDL przed utlenianiem.

Badania pokazują, że osoby pijące zieloną herbatę mają mniejsze ryzyko chorób układu krążenia, takich jak miażdżyca, udar mózgu czy zawał serca

Może zmniejszać ryzyko niektórych nowotworów

Badania wykazały też, że uszkodzenia oksydacyjne mogą prowadzić do przewlekłego stanu zapalnego, który może sprzyjać rozwojowi chorób przewlekłych, w tym nowotworów. Co ciekawe, przeciwutleniacze mogą pomóc w ochronie przed uszkodzeniami oksydacyjnymi.  

Naukowcy wskazują, że osoby pijące zieloną herbatę są mniej narażone na rozwój kilku rodzajów nowotworów, ale potrzeba więcej badań, aby potwierdzić te efekty. 

Może zapobiegać i wspomagać leczenie otyłości

Istnieją dowody naukowe potwierdzające korzystny wpływ zielonej herbaty na leczenie otyłości, między innymi poprzez regulację masy ciała oraz masy tkanki tłuszczowej, wchłanianie i trawienie pokarmów, modulację metabolizmu tłuszczów i węglowodanów, pobudzanie termogenezy oraz hamowanie angiogenezy. 

Jedne z badań, przeprowadzone na ochotnikach wykazały, że po 12 tygodniach spożywania ekstraktu zielonej herbaty ich masa ciała była istotnie niższa w stosunku do grupy kontrolnej.

W badaniach epidemiologicznych prowadzonych na Tajwanie zaobserwowano, że osoby spożywające regularnie zieloną herbatę przez długi czas miały niższą zawartość tkanki tłuszczowej oraz mniejszy obwód talii i bioder w porównaniu z osobami, które jej nie spożywały. 

Ale uwaga! Mimo, że zielona herbata wykazuje wiele dobroczynnych właściwości w niektórych przypadkach może być przeciwwskazana.

Na pewno warto, aby spożywanie jej skonsultowane zostało z lekarzem w przypadku osób starszych, dzieci, kobiet w ciąży, osób, które chorują na jaskrę, nadciśnienie tętnicze i choroby serca. 

Źródła: 

  1. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25547095/ 
  2. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27634207/
  3. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26259232/
  4. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23507223/
  5. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28864169/
  6. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29843466/
  7. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22749178/
  8. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3831544/ 
  9. https://www.researchgate.net/profile/Judyta-Juranek/publication/260871985_Some_aspects_curative_effects_of_green_tea/links/0046353b2214a83266000000/Some-aspects-curative-effects-of-green-tea.pdf
  10. https://journals.viamedica.pl/forum_zaburzen_metabolicznych/article/view/28683/23452 

Obrzezanie dzieci – jak wygląda zabieg i możliwe powikłania

Czy wiedzieliście, że obrzezanie mężczyzn w starożytnym Egipcie uznawane było za symbol czystości? Z kolei w judaizmie nadal stanowi wymóg religijny, wykonywany u noworodków już w 8. dniu ich życia. Proces ten oznacza wejście chłopca do wspólnoty żydowskiej. Również w islamie popularny jest zabieg obrzezania, ale Koran nie mówi o obowiązku jego wykonania.

Obecnie obrzezanie wykonywane jest głównie w Afryce i stanowi nieodłączny element tamtejszej kultury. W USA natomiast jest domyślnie proponowane, i stało się praktycznie normą, pomimo braku dowodów na korzyść z przeprowadzania tej interwencji w ogólnej populacji. Co ciekawe względy urologiczne, higieniczne czy estetyczne stanowią niewielki odsetek tych zabiegów.

Czym jest obrzezanie?  

Obrzezanie jest zabiegiem chirurgicznym i polega na usunięciu części skóry napletka, aby umożliwić odsłonięcie żołędzi prącia (wtedy mowa o częściowym obrzezaniu) lub całkowitym obrzezaniu – po którym żołądź jest cały czas odsłonięta.

Podziału obrzezania możemy dokonać na podstawie ilości usuwanego napletka oraz miejsca nacięcia skóry prącia. Ze względu na ilość usuwanego napletka można wyodrębnić dodatkowo obrzezanie pełne i oszczędne (lub inaczej całkowite i częściowe).

Ilość usuniętego napletka określana jest za pomocą dwóch terminów: tight i loose, przy czym tight oznacza, że usunięto znaczną ilość skóry i korona żołędzi pozostaje odkryta, więc nie gromadzi się lub zbiera się tylko w niewielkim stopniu mastka (smegma – wydzielina powstająca ze złuszczonego nabłonka, łoju i moczu).

Ze względu na miejsce nacięcia wyróżniamy dwa typy:

  • high – nacięcie przeprowadzane w znacznej odległości od żołędzi,
  • low –  nacięcie wykonane w niewielkiej odległości od korony żołędzi.

Wspomniane wcześniej terminy tworzą nazwy technik obrzezania, np. high and loose lub low and tight.

Jednak najpowszechniejszą metodą operacyjną, jest metoda dorsal slit. Polega ona na nacięciu napletka na jego grzebiecie, a następnie wycięciu pozostałej skóry. 

I teraz być może zaskakująca dla części z Was informacja, ale poza wcześniej wspomnianymi względami religijnymi oraz kulturowymi istnieją pewne, bardzo ograniczone medyczne wskazania do wykonania zabiegu obrzezania. Są nimi:

  • stulejka,
  • nabyte bliznowate zwężanie napletka (np. pozapalne),
  • trudności lub ból występujące podczas odsłonięcia napletka we wzwodzie.

Co ciekawe, wykazano, że zabieg obrzezania zmniejsza też ryzyko infekcji intymnych. Dodatkowo operacja ta redukuje ryzyko zakażenia wirusem HIV i innymi wirusami odpowiedzialnymi za choroby weneryczne, przede wszystkim wirusem HPV (natomiast potrzeba więcej badań klinicznych, by móc ostatecznie potwierdzić korelację między zmniejszoną liczbą zakażonych wirusem HPV u mężczyzn po obrzezaniu).

Wydaje się to jednak jedynym z zaledwie dwóch obszarów, w których może istnieć wskazanie medyczne dla „profilaktycznego” obrzezania, które populacyjnie jest proponowane noworodkom w USA.

Drugim jest profilaktyka raka prącia (skorelowana jednak z zakażeniami, o których mowa powyżej). Obrzezanie istotnie wpływa na zmniejszenie występowania raka prącia (mimo, że jest to rzadko występujący nowotwór, najczęściej między 50. a 75. rokiem życia). Potwierdza to fakt, że najmniej tych nowotworów diagnozuje się u Żydów w Izraelu.

Wpływ na niską zapadalność na tę chorobę, poza samym obrzezaniem, może mieć również wykonanie go w wieku niemowlęcym.

Jak wygląda zabieg obrzezania?

Przeprowadzamy w warunkach ambulatoryjnych nie jest on nacechowany takim dramatyzmem, jaki często z nim kojarzymy. Zabieg ten wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym. Trwa do około godziny.

Po dezynfekcji prącia lekarz podaje podskórnie znieczulenie w postaci zastrzyków w okolicy podstawy prącia. Następnie, gdy znieczulenie już zadziała, przystępuje się do zabiegu.

Po nacięciu napletka (najbardziej zwężonego fragmentu lub usunięciu całego napletka) rana zostaje zszyta w pełni rozpuszczalnymi nićmi chirurgicznymi i zakładany jest opatrunek zazwyczaj z antybiotykiem.

Przeciwwskazania do zabiegu obrzezania:

  • Spodziectwo – jest to wada wrodzona prącia polegająca na patologicznej lokalizacji ujścia zewnętrznego cewki moczowej na brzusznej stronie prącia. Wynika to z tego że napletek może być przydatny w celach rekonstrukcyjnych.
  • Dodatkowo zaburzenia krzepnięcia krwi, aktywna infekcja miejscowa lub ogólna oraz względy psychiczne (ataki paniki, brak współpracy ze strony pacjenta).
dr Ste­fan W. Czar­niec­ki – spe­cja­li­sta uro­log

Powikłania po zabiegu

Po prawidłowo przeprowadzonym zabiegu odsetek powikłań jest dość mały. Najwięcej powikłań występuje w przypadku zabiegów rytualnych przeprowadzanych w krajach rozwijających się. Mogą one prowadzić do groźnych zakażeń ogólnoustrojowych lub krwawień, które kolejno mogę przerodzić się w niebezpieczne, duże krwotoki stanowiące zagrożenie zdrowia, a nawet życia.

Z najczęściej występujących powikłań możemy wyróżnić zrośnięcie napletka z żołędzią oraz zapalenie i zwężenie cewki moczowej. Dodatkowo po zabiegu obrzezania może wystąpić inna grupa powikłań związana ze stosunkami płciowymi, tj. zaburzenia wzwodu, przedwczesny wytrysk czy brak satysfakcji ze stosunków płciowych oraz ból przy stosunku.

Podejrzewa się, że może to wynikać z faktu, że wiele receptorów czucia powierzchniowego i wibracji znajduje się w napletku.

Obrzezanie kobiet

Na koniec temat budzący bardzo wiele kontrowersji. Od lat 70. XX wieku obrzezanie kobiet nazywane jest okaleczeniem narządów płciowych (FGM, female genital mutilation).

WHO podaje następującą definicję: jest to częściowe lub całkowite usunięcie żeńskich narządów płciowych lub innego rodzaju uszkodzenie żeńskich narządów płciowych z przyczyn niemedycznych.

Na świecie żyje 130-140 milionów kobiet z powikłaniami po obrzezaniu, a rocznie ok. 3 miliony kobiet jest zagrożonych wykonaniem tego zabiegu. Obecnie obrzezanie kobiet wykonuje się wyłącznie w celach kulturowych.

W Sudanie, np. matki decydują się na to względem swoich córek ponieważ są one częściej wybierane na żony. Niestety w przeważającej części krajów przeprowadza się FMG, aby obniżyć libido kobiet, a tym samym by dotrzymały czystości do ślubu i były wierne swoim mężom.

W niektórych miejscach na świecie, np. w Nigerii czy Burkina Faso wierzy się, że łechtaczka może urosnąć do rozmiarów męskiego prącia, a dziecko po jej dotknięciu przy porodzie może natychmiast umrzeć.

Warto jednak zaznaczyć, że procedura ta jest niezgodna z Konwencją w Sprawie Likwidacji Wszelkich Form Dyskryminacji Kobiet, Konwencją w Sprawie Zakazu Stosowania Tortur oraz z Konwencją Praw Dziecka. W grudniu 2012 roku Organizacja Narodów Zjednoczonych wydała Rezolucję do Spraw Zwalczania Obrzezania Kobiet.

Najczęstsze i bezpośrednio zagrażające życiu powikłania wynikające z obrzezania kobiet to: krwotok, wstrząs (krwotoczny, septyczny) i zakażenia. Dodatkowo mogą pojawić się złamania żeber czy obojczyka, wynikające z siłowego przytrzymywania dziewczynek, które przed zabiegiem nie są znieczulane.

Długotrwałe skutki jakie może przynieść obrzezanie to: niedokrwistość, trudności w oddawaniu moczu i stolca, częste zapalenia miednicy mniejszej, bliznowacenia i wiele powikłań położniczych.

„Śluz z brązowym zabarwieniem po stosunku. Kiedy najwcześniej wykonać test ciążowy?”

„Mam śluz z brązowym zabarwieniem. Pojawił się on po stosunku, tak w połowie cyklu. Kiedy najwcześniej wykonać test ciążowy?”

Droga Czytelniczko,

Jednorazowe pojawienie się plamienia/brudzenia ciemną krwią po stosunku może być związane np. z uszkodzeniem jakiegoś naczynka na szyjce macicy. Może także wynikać z otarć śluzówki pochwy powstałych w trakcie stosunku.

Innym powodem takiego zdarzenia może być infekcja intymna lub po prostu owulacja. Gdyby takie krwawienia się powtarzały, niezbędna jest konsultacja ginekologa i dalsza diagnostyka.

Co do terminu wykonania testu ciążowego to jeśli podejrzewamy ciążę, taki test powinniśmy wykonać w terminie spodziewanej miesiączki.

Odpowiedź pełni rolę czysto informacyjną i nie stanowi porady medycznej ani zalecenia, służy wyłącznie celom edukacyjnym.

„Chciałabym pójść na pierwszą wizytę do ginekologa. Czy chcąc skorzystać z porady na NFZ muszę za nią płacić?”

„Dzień dobry. Mam 23 lata i pomyślałam, że warto pójść na pierwszą wizytę do ginekologa. Czy potrzebuję jakiegoś skierowania? Czy jako studentka, chcąc skorzystać z porady na NFZ muszę płacić za konsultację albo badanie w ramach wizyty?”

Droga Czytelniczko,

Bardzo dobra decyzja o wybraniu się na wizytę do ginekologa. Nie potrzebujesz na nią skierowania, każda kobieta może zapisać się bezpośrednio do lekarza ginekologa. W ramach poradni mających kontrakt z NFZ ubezpieczona pacjentka nie ponosi kosztów wizyty.

Warto powiedzieć lekarzowi, że jest to Twoja pierwsza wizyta, wtedy ginekolog poinformuje Cię co będzie robił, gdzie i jak się przygotować do badania oraz odpowie na Twoje pytania.

Przeczytaj również:

Odpowiedź pełni rolę czysto informacyjną i nie stanowi porady medycznej ani zalecenia, służy wyłącznie celom edukacyjnym.

„Wynik testu ciążowego jest pozytywny, jednak martwi mnie ból lędźwi. Czy powinnam iść do lekarza?”

„Wynik testu ciążowego jest pozytywny. Jutro idę na badania krwi, jednak martwi mnie ból lędźwi. Dokładnie taki sam występuje u mnie podczas menstruacji. Czy powinnam z tym pójść jak najszybciej do lekarza czy takie takie bóle na początku ciąży są normalne?”

Droga Czytelniczko,

Pobolewania w podbrzuszu i ból w okolicy lędźwiowej mogą pojawić się w ciąży. Jeśli nie pojawiają się mocne skurcze i krwawienie to nie jest to raczej nic niepokojącego.

Na tak wczesnym etapie ciąży możliwa jest tylko obserwacja i leczenie objawowe takich pobolewań, czyli przyjmowanie leków rozkurczowych. Nie ma konieczności pilnej wizyty u ginekologa, możesz spokojnie pójść w zaplanowanym na nią czasie lub oczywiście wcześniej, jeśli pojawią się dodatkowe objawy np. krwawienie z dróg rodnych.

Odpowiedź pełni rolę czysto informacyjną i nie stanowi porady medycznej ani zalecenia, służy wyłącznie celom edukacyjnym.

„Ile trzeba odczekać po porodzie, aby móc wrócić do aktywności fizycznej?”

„Jak to wygląda z aktywnością fizyczną po ciąży? Ile trzeba odczekać po porodzie? Czy wszystkie aktywności można wykonywać? Brzuszki, bieganie, długie spacery, podnoszenie ciężarów? Czy lepiej zacząć na spokojnie od jogi?”

Droga Czytelniczko,

Delikatne ćwiczenia typu oddechowe, rozciągające, spacery, joga są możliwe już w połogu. Jednak intensywniejszy wysiłek fizyczny – biegi lub też podnoszenie ciężarów zalecane są raczej po okresie połogu.

Oczywiście, jeśli czujesz się na siłach możesz rozpocząć ćwiczenia w każdym momencie, jednak powinnaś zwrócić szczególną uwagę na sygnały wysyłane przez organizm. Jeśli poczujesz zmęczenie lub ból to dane ćwiczenia należy przerwać i odpocząć.

W przypadku porodu drogami natury szybciej można zacząć ćwiczenia mięśni brzucha, natomiast, gdy jesteś po cięciu cesarskim ten czas trzeba wydłużyć. Warto skonsultować się z fizjoterapeutą i rozpocząć ćwiczenia zgodnie z zaleceniami.

Przeczytaj również:

Odpowiedź pełni rolę czysto informacyjną i nie stanowi porady medycznej ani zalecenia, służy wyłącznie celom edukacyjnym.

Mama podała dziecku leki wziewne na własną rękę. Dlaczego nie powinna tego robić?

Kaszel okropny, duszący, a dziś w nocy chłopiec prawie zwymiotował w jego trakcie. Chłopiec nie gorączkuje, ma dobry apetyt, chętnie się bawi. Mama początkowo robiła mu inhalacje z soli fizjologicznej i odciągała wydzielinę z nosa, ale jak zaczął się ten kaszel, to włączyła mu inhalacje z leków, które kiedyś jego siostra dostała na zapalenie oskrzeli. W końcu zdaniem mamy kaszel synka brzmiał podobnie do ówczesnego kaszlu siostry.

Chłopiec nie ma rozpoznanej astmy ani innych chorób przewlekłych, nie pozostaje pod opieką poradni specjalistycznych, nie przyjmuje leków na stałe, nie ma też stwierdzonych alergii. Nie chorował nigdy wcześniej na zapalenie oskrzeli.

W badaniu przedmiotowym z odchyleń od stanu prawidłowego pediatra stwierdził jedynie gęstą śluzowo-ropną wydzielinę w nosie i spływającą po tylnej ścianie gardła. Osłuchowo nad polami płucnymi szmer pęcherzykowy prawidłowy, symetryczny Płuca i oskrzela czyste – oznajmił mamie.

Wniosek?

Chłopczyk ma najprawdopodobniej tylko wirusową infekcję górnych dróg oddechowych, w której kaszel jest wywołany spływaniem wydzieliny po tylnej ścianie gardła. Wywiad to potwierdza – w przypadku spływania wydzieliny kaszel najczęściej pojawia się w pozycji leżącej, w trakcie snu, kiedy wydzielina nie jest na bieżąco usuwana (wydmuchiwana, odchrząkiwana, połykana) oraz nad ranem/ po przebudzeniu, gdy jest jej dużo i włącza się odruch kaszlowy.

A dlaczego najprawdopodobniej a nie na pewno? Bo niestety dostał leki wziewne, które mogą zaburzać obraz choroby. Istnieje bowiem prawdopodobieństwo, że jednak miał obturację oskrzeli, która minęła po podaniu leku i obecnie lekarz jej nie słyszy. W tym momencie z jednej strony bez sensu jest kontynuowanie podawania tych leków, z drugiej istnieje mała, ale jednak szansa, że po ich odstawieniu stan dziecka się pogorszy.

To tylko jeden z powodów, dla których nie powinno się stosować leków wziewnych u dzieci na własną rękę, bez osłuchania dziecka.

Drugi jest taki, że jak każde leki i te mają swoje działania niepożądane. Nie powinno się ich stosować zatem wtedy, kiedy nie ma do nich wskazań. A wskazania są bardzo ograniczone!

Jak działają leki wziewne i kiedy się je stosuje?

Leki rozszerzające oskrzela, jak sama nazwa wskazuje, działając na mięśniówkę oskrzeli rozszerzają je – mają więc zastosowanie przy skurczu oskrzeli w przebiegu astmy albo obturacyjnego zapalenia oskrzeli. I to słowo „obturacyjnego” (czyli takiego ze zwężeniem oskrzeli, które można rozpoznać, wysłuchując świsty podczas osłuchiwania dziecka) jest kluczowe.

„Zwykłe” zapalenia oskrzeli (takie, w których przede wszystkim słychać furczenia związane z obecną w oskrzelach wydzieliną) nie wymagają leków bronchodylatacyjnych a jedynie prawidłowego nawodnienia i czasem leków wykrztuśnych.

Sterydy z kolei mają działanie przeciwzapalne, przeciwobrzękowe. Podstawowym wskazaniem do ich stosowania u dzieci również jest astma, a także obturacyjne zapalenie oskrzeli oraz podgłośniowe zapalenie krtani, w którym dochodzi do jej obrzęku a w efekcie szczekającego kaszlu i duszności. 

Podsumowując, nie bez powodu są to leki na receptę a więc wydawane na zalecenie lekarza. Pamiętajmy, że jeśli stosujemy leki wziewne bez wskazań, to nie tylko nie pomożemy dziecku, ale czasem możemy wręcz zaszkodzić.

Oczywiście są sytuacje, w których rodzic może, a nawet powinien podać lek, który ma w domu np. u dzieci z rozpoznaną astmą (ale najczęściej w tym wypadku też są na to zalecenia, które dostajemy od prowadzącego pulmonologa/alergologa) albo w przypadku zapalenia krtani, jeśli rodzic już ma doświadczenie z tą chorobą i wie jak ją rozpoznać.

Niemniej również i w tym przypadku zazwyczaj dostaje informacje od lekarza (przy poprzednim rozpoznaniu), że gdyby taka sytuacja powtórzyła się w przyszłości to ma działać tak samo. Miejcie więc to na swojej uwadze.

Monitorowanie leczenia cukrzycy to nie tylko kontrola cukru

W obu typach cukrzycy monitorowane pozwala na ocenę efektywności przestrzegania zaleceń lekarza, wczesne rozpoznanie powikłań choroby lub dodatkowych schorzeń, które często współistnieją z cukrzycą.

  • Leczenie cukrzycy typu 1 polega na podawaniu insuliny za pomocą tzw. penów lub z użyciem pompy insulinowej. W tym typie ważne są regularne i częste kontrole poziomu cukru we krwi i liczenie węglowodanów przed każdym posiłkiem.
  • Leczenie cukrzycy typu 2 polega przede wszystkim na zmianie stylu życia, monitorowaniu poziomu cukru we krwi oraz stosowaniu doustnych leków cukrzycowych, lub leczenia skojarzonego z insuliną.

Poza monitorowaniem stężeń cukru we krwi diabetycy muszą kontrolować ciśnienie tętnicze krwi, stężenie lipidów i masę ciała. 

Jak często kontrolować cukier?

Każdy chory niezależnie od sposobu leczenia, w sytuacji złego samopoczucia lub nagłego pogorszenia stanu zdrowia powinien od razu skontrolować stężenie cukru we krwi!

Zastosowanie systemów monitorowania stężenia glukozy

Najdokładniejszą ocenę glikemii dobowej zapewniają systemy ciągłego monitorowania stężenia glukozy w czasie rzeczywistym (real time continuous glucose monitoring – rtCGM) i monitorowania stężenia glukozy metodą skanowania (intermittently scanned continuous glucose monitoring –isCGM/flash glucose monitoring – FGM).

Systemy te są szczególnie przydatne, jako formy uzupełnienia samokontroli glikemii u osób z cukrzycą typu 1 o chwiejnym przebiegu, ze współistniejącymi częstymi epizodami hipoglikemii (niedocukrzeń) i brakiem jej świadomości, na przykład w nocy w czasie snu.

Pomocne są też u osób wymagających ścisłego wyrównania cukrów na przykład u kobiet w ciąży. Systemy te są stosowane u chorych leczonych za pomocą osobistej pompy insulinowej oraz wyjątkowo u chorych leczonych wielokrotnymi wstrzyknięciami. 

Hemoglobina glikowana

Wartość hemoglobiny glikowanej odzwierciedla średnie stężenie glukozy we krwi w okresie około 3 miesięcy poprzedzających oznaczenie, przy czym pamiętajcie, że około 50% obecnej we krwi HbA1c powstaje w ciągu ostatniego miesiąca przed wykonaniem oznaczenia. Czyli HbA1c pokazuje lekarzowi średnie wartości cukru u chorego w okresie ostatnich 3 miesięcy. Na przykład HbA1C równe 7% oznacza, że średnie cukry wynosiły około 154, z kolei 9% to średnie stężenie glukozy około 212.

Oznaczenia HbA1c należy wykonywać raz w roku u osób ze stabilnym przebiegiem choroby, osiągających cele leczenia. U osób nieosiągających celów leczenia lub tych, u których dokonano zmiany sposobu leczenia, należy wykonywać oznaczenia HbA1c co najmniej raz na kwartał.

Jakie wartości HbA1c chcemy osiągnąć?

  • HbA1c ≤ 7% (≤ 53 mmol/mol) – cel ogólny, do którego dążymy u większości chorych
  • HbA1c ≤ 6,5% (≤ 48 mmol/mol):
    • w przypadku krótkotrwałej cukrzycy typu 2 (czas trwania < 5 lat);
    • u dzieci i młodzieży – niezależnie od typu choroby. 
    • w odniesieniu do cukrzycy typu 1, gdy dążenie do celu nie jest związane ze zwiększonym ryzykiem niedocukrzeń i pogorszeniem jakości życia 
  • HbA1c ≤ 8,0% (≤ 64 mmol/mol) – dla osób w zaawansowanym wieku z wieloletnią cukrzycą i istotnymi powikłaniami (po zawale, udarze) i/lub licznymi chorobami towarzyszącymi
  • HbA1c < 6,5% (48 mmol/mol) u kobiet z cukrzycą przedciążową planujących ciążę,
  • HbA1c < 6,0 % (42 mmol/mol) w II i III trymestrze ciąży, jeżeli nie wiąże się z większą częstością hipoglikemii

Cholesterol a cukrzyca

Chorzy z cukrzycą z uwagi na możliwe powikłania związane z układem sercowo-naczyniowym muszą dbać również o stężenie cholesterolu. Docelowe wartości Cholesterolu LDL zależą od obciążeń jakie ma chory, czyli od tzw. ryzyka sercowo-naczyniowego. Im więcej chorób, szczególnie przebytych chorób kardiologicznych, tym większe ryzyko, a docelowe wartości cholesterolu muszą być mniejsze.

Wszystkich chorych z cukrzycą obowiązują te same zasady leczenia wysokiego cholesterolu, czyli dieta ubogocholesterolową, zmiana stylu życia, zmniejszenie masy ciała, zwiększenie aktywności fizycznej, zaprzestanie palenia.

Przeczytaj więcej o leczeniu hipercholesterolemii.

Docelowe stężenia cholesterolu

  • LDL < 55 mg/dl (< 1,4 mmol/l) i redukcja o co najmniej 50% w stosunku do wartości wyjściowej u osób z cukrzycą bardzo wysokiego ryzyka sercowo-naczyniowego – czyli chorzy po zawale, po udarze, z przewleką chorobą nerek, z powikłaniami cukrzycy (retinopatia, neuropatia), z cukrzycą typu 1 trwającą ponad 20 lat. Stężenie cholesterolu nie-HDL dla tej grupy powinno wynosić < 85 mg/dl (2,2 mmol/l)
  • LDL-C < 70 mg/z dl (1,8 mmol/l) i redukcja o co najmniej 50% w stosunku do wartości wyjściowej u osób z cukrzycą wysokiego ryzyka sercowo-naczyniowego. Głównie są to chorzy z rozpoznaną cukrzycą powyżej 10 lat, ale bez powikłań choroby, z czynnikami ryzyka rozwoju chorób sercowo-naczyniowych. Stężenie cholesterolu nie-HDL dla tej grupy powinno wynosić < 100 mg/dl (2,6 mmol/l)
  • LDL-C < 100 mg/dl (2,6 mmol/l) u osób umiarkowanego ryzyka sercowo-naczyniowego (młode osoby < 35. roku życia z cukrzycą typu 1 bez przewlekłych powikłań i innych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego) lub osoby z cukrzycą typu 2 < 50. roku życia, z czasem trwania cukrzycy < 10 lat, bez innych czynników ryzyka

Docelowe stężenie „dobrego” cholesterolu, czyli frakcji HDL powinno wynosić > 40 mg/dl dla mężczyzn, a dla kobiet >50 mg/dl.

Stężenie trójglicerydów < 150 mg/dl (< 1,7 mmol/l) jest takie same dla wszystkich chorych.

Ciśnienie tętnicze a cukrzyca

Prawidłowe wartości ciśnienia tętniczego są szczególnie ważne dla chorych na cukrzycę.   Nadciśnienie tętnicze zwiększa ryzyko rozwoju powikłań cukrzycy. Niestety nadciśnienie tętnicze, jako choroba cywilizacyjna, często występuje już w momencie rozpoznania cukrzycy, lub wyprzedza rozwój cukrzycy o kilka lat.

Każdy diabetyk powinien posiadać ciśnieniomierz i wykonywać domowe pomiary ciśnienia!

W cukrzycy często występuje tzw. ciśnienie maskowane, czyli sytuacja, kiedy ciśnienie na wizycie u lekarza jest dobre, a w domu występują podwyższone wartości. Kolejnym problemem jest wysokie ciśnienie nocne. Fizjologicznie organizm powinien w nocy obniżyć ciśnienie, organizm diabetyka tego nie robi i w nocy występuje ciśnienia podobne lub nawet wyższe jak w ciągu dnia. Oczywiście nie da się tego wykryć domowymi pomiarami i w takiej sytuacji należy wykonać 24-godziny rejestr ciśnienia

Docelowe wartości ciśnienia tętniczego dla osób z cukrzycą są niższe niż dla osób bez cukrzycy i wynoszą:

  • ciśnienie skurczowe, czyli „górne” < 130 mm Hg,
  • ciśnienie rozkurczowe, czyli „dolne” < 80 mm Hg.

U osób < 65. roku życia rekomendowane jest utrzymywanie ciśnienia skurczowego na poziomie 120–129 mm Hg.

U osób ≥ 65. roku życia rekomendowane jest utrzymywanie ciśnienia skurczowego na poziomie 130–140 mm Hg.

U osób z cukrzycą należy unikać obniżania ciśnienia skurczowego poniżej 120 mm Hg, a u chorych z przewlekłą chorobą nerek poniżej 130 mm Hg. Ciśnienie rozkurczowe nie powinno być niższe niż 70 mm Hg.

Monitorowanie powikłań cukrzycy

Nerki

By wcześnie wykryć powikłania i wdrożyć odpowiednie leczenie, osoby z cukrzyca mają wykonywane raz w roku badania przesiewowe. Do takich badań należy oznaczanie wydalania albumin z moczem oraz oznaczenie kreatyniny z krwi z określeniem filtracji kłębuszkowej, czyli eGFR. 

Oczy

Retinopatia cukrzycowa jest kolejnym powikłaniem cukrzycy, By wykryć wczesne zmiany w mikronaczyniach oka chorzy z cukrzycą moją wykonywane badanie dna oka. Kontrola okulistyczna z badaniem dna oka powinna być wykonana nie później niż po 5 latach u dorosłych z typem 1 cukrzycy i bezpośrednio po rozpoznaniu cukrzycy typu 2.

Stopy

Stopa cukrzycowa to często bagatelizowane przez chorych, ale groźne powikłania cukrzycy mogące skutkować nawet amputacją kończyny.

Każdy diabetyk powinien wiedzieć jak dbać o stopy, by zapobiegać powstawaniu owrzodzeń i zranień. Pamiętajcie, by zabiegi na stopach wykonywać w gabinecie podologicznym, a nie samodzielnie w domu.

Z uwagi na niebezpieczeństwo tego powikłania, stopy są oceniane wizualnie na każdej wizycie u diabetologa a dodatkowo wykonuje się badanie na zaburzenia czucia i ocenia ryzyko wystąpienia niedokrwienia. 

Przeczytaj również: